Rys historyczny Powstania Wielkopolskiego
linia


Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 r. w godzinach popołudniowych.
Bezpośrednią przyczyną był przyjazd do Poznania Jana Ignacego Paderewskiego, przedstawiciela Komitetu Narodowego Polskiego (późniejszy premier i minister zagraniczny). Poznaniacy przyjęli go entuzjastycznie, domy udekorowane były flagami narodowymi i państw koalicyjnych. Tłumnie przybyli na Dworzec Letni, by powitać gościa. Niemcy chcieli dwukrotnie uniemożliwić entuzjastyczne przyjęcie. Wyłączono prąd w całym mieście. Poznaniacy witali więc Paderewskiego z pochodniami. Pianista i polityk miał zatrzymać się w hotelu Bazar. Z dworca miał przejechać specjalnym powozem. Poznaniacy wyprzęgli konie i sami ciągnęli powóz aż do Bazaru. Tu z balkonu Paderewski wygłosił płomienne przemówienie. Nazajutrz Niemcy zaczęli zrywać polskie flagi i zorganizowali antydemonstrację. Powszechnie sądzono, że chcą ruszyć na Bazar. To spowodowało pierwsze starcia. Na początku panował chaos, gdyż obie strony konfliktu ubrane były w niemieckie mundury i padały podobne komendy. Powstańcy zakładali biało-czerwone opaski. Pierwsze strzały padły ok. godz. 17.00 w okolicy Arkadii, która była siedzibą niemieckiej policji. Pierwszymi ofiarami byli: Franciszek Ratajczak i Antoni Andrzejewski.
W ciągu 15 dni powstańcy opanowali 4/5 terytorium historycznej Wielkopolski. O powodzeniu powstania zadecydowały 2 czynniki:

  1. masowy i spontaniczny udział całego społeczeństwa Wielkopolski (na pocz. 2000 uczestników, pod koniec 27000),
  2. wrzenie rewolucji w Niemczech, osłabienie zaborcy wojną i wewnętrznymi problemami.
Powstanie zakończyło się w lutym 1919 roku. 16. 02. zastał podpisany rozejm w Trewirze (Niemcy), alianci zmusili Niemców do przerwania działań. Wielkopolska wróciła do macierzy na mocy Traktatu Wersalskiego podpisanego 28 czerwca 1919 roku.

Opracowanie: p.Urszula Agustyniak